Bối cảnh

Chiến lược phát triển của Việt Nam hướng tới mục tiêu đạt được một tốc độ phát triển kinh tế hiệu quả. Sự thành công của của chiến lược này phụ thuộc rất nhiều vào việc phát triển khu vực tư nhân trong đó các DNNVV chiếm tỷ trọng lớn. Từ năm 2000, đã có nhiều nỗ lực cải cách được thực hiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các DNNVV trong khu vực tư nhân. Tuy nhiên quá trình hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế quốc tế, đặc biệt sau khi Việt Nam chính thức trở thanh thành viên của WTO vào năm 2007 đã đòi hỏi rằng tiến trình cải cách cần được đẩy nhanh hơn nữa.

Vì vậy cần tiếp tục các hoạt động điều chỉnh nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý và cấu trúc thể chế, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh của một ngành công nghiệp tư nhân còn khá non trẻ. Vấn đề trọng tâm ở đây là khả năng cạnh tranh của khu vực tư nhân của Việt Nam nói chung và đặc biệt là các DNNVV vẫn còn nhiều hạn chế. Do vậy, phần lớn khu vực này còn gặp nhiều khó khăn khi vấp phải sức ép cạnh tranh từ quá trình tự do hóa và mở rộng hơn nữa nền kinh tế với thị trường toàn cầu.

Môi trường pháp lý cho khu vực tư nhân và các DNNVV đã liên tục được điều chỉnh và cải thiện trong những năm vừa qua, đặc biệt thông qua việc ban hành hai luật quan trọng là Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư. Tuy nhên, quá trình triển khai và thực hiện hai luật này chưa thực sự hiệu quả và quá trình triển khai thực thi các văn bản hướng dẫn thi hành còn nhiều điểm cần được cải thiện. Một thách thức quan trọng khác là năng lực thực thi tại cấp tỉnh – một mấu chốt quan trọng trong quá trình phân cấp mạnh mẽ được thực thi trong những năm vừa qua nhằm liên tục tăng cường vai trò của các cấp chính quyền.

Cấu trúc và chương trình xúc tiến hỗ trợ vẫn cần được cải thiện, tăng cường nhằm đáp ứng được nhu cầu từ phía khu vực tư nhân. Ví dụ như chỉ một số tỉnh đã hình thanh được một cơ quan hỗ trợ cho quá trình xúc tiến doanh nghiệp, đầu tư và đặc trách vấn đề xúc tiến thành lập doanh nghiệp. Năng lực của các hiệp hội doanh nghiệp còn nhiều hạn chế. Cơ chế đối thoại chính sách thường xuyên giữa khu vực công và tư ở cả cấp tỉnh cũng cần được hoàn thiện.

Trong nhiều ngành và lĩnh vực, tiềm năng phát triển và xuất khẩu chưa thực sự được khai thác. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa hội nhập đầu đủ vào các chuỗi liên kết kinh doanh tòan cầu hoặc mới chỉ dừng ở chỗ cung ứng ra thị trường các sản phẩm sơ chế và có chất lượng thấp.  Trong nhiều trường hợp, các tiêu chuẩn về môi trường và xã hội không được tuân thủ nghiêm túc. Các hiệp hội doanh nghiệp, ngành về và các viện công nghệ thiếu năng lực hỗ trợ các doanh nghiệp để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế.

Các dịch vụ dành cho doanh nghiệp, đặc biệt là các dịch vụ kỹ thuật tiên tiến nhằm đảm bảo năng lực và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của các doanh nghiệp còn nhiều hạn chế cả về chất lượng và số lượng.

Kết quả là tiềm năng đóng góp của các DNNVV của khu vực tư nhân đối với quá trình phát triển kinh tế, gia tăng xuất khẩu và tạo công ăn, việc làm vẫn chưa được khai thác triệt để. Nếu không đảm bảo được sự phát triển bền vững và năng động của khu vực tư nhân, các tỉnh nằm ngoài các trung tâm phát triển chính của Việt Nam có thể không tiếp tục được hưởng lợi một cách tối ưu nhất từ tòan bộ quá trình phát triển chung của đất nước, và điều này cũng có nghĩa rằng mục tiêu về phát triển kinh tế một cách hiệu quả sẽ không thể thực hiện được.